Służba zastępcza

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825 z późn. zm.) reguluje zasady przeznaczania do służby zastępczej, kierowania do niej oraz jej odbywania przez osoby, których przekonania religijne lub zasady moralne wykluczają pełnienie służby wojskowej. Służba zastępcza polega na wykonywaniu prac na rzecz ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, opieki nad osobami niepełnosprawnymi albo bezdomnymi oraz administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości.

Odbywa się ona w państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych, w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami oraz w organizacjach pożytku publicznego. Skierowanie osoby do odbycia służby zastępczej w organizacji pożytku publicznego, która jest jednostką organizacyjną kościoła lub związku wyznaniowego posiadającą osobowość prawną, następuje wyłącznie za zgodą i na wniosek osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej. Służba zastępcza w podmiocie trwa 18 miesięcy, a dla absolwentów szkół wyższych 9 miesięcy; osoby, które ją odbyły, są następnie przenoszone do rezerwy.

Przepisy przewidują ponadto regulacje dotyczące kierowania do służby zastępczej, obowiązków podmiotu wobec osoby odbywającej służbę, przeniesienia do rezerwy, świadczeń pieniężnych, wniosków o przeznaczenie i zgód podmiotów, zwolnień od pracy, zwrotu kosztów utraconych zarobków i dojazdu oraz odroczeń odbycia służby. W sprawach organizacyjnych i informacyjnych kontaktować należy Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku, ul. Pogodna 22, tel. (085) 749 72 36, e-mail marzanna.wawrzonkiewicz@wup.podlaskie.eu.

Informacje o wybranych załącznikach

  • kierowanie osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej do odbycia służby zastępczej w podmiocie.docx:

    Załącznik opisuje procedurę kierowania osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej do odbycia służby zastępczej przez marszałka województwa oraz zakres informacji zawartych w karcie skierowania. Karta określa termin i miejsce odbycia służby oraz zasady usprawiedliwień (w tym obowiązek niezwłocznego zawiadomienia podmiotu i zgłoszenia niemożności stawienia się w ciągu 3 dni z przedłożeniem zaświadczenia lekarskiego), a niestawienie się bez powiadomienia skutkuje zawiadomieniem marszałka, prokuratora i szefa wojskowego centrum rekrutacji.

  • obowiązki podmiotu wobec osoby odbywającej służbe zastępczą w podmiocie.docx:

    Załącznik określa obowiązki podmiotu przyjmującego osobę skierowaną do odbycia służby zastępczej, w tym warunki wykonywania pracy, świadczenia przysługujące tej osobie oraz obowiązki informacyjne wobec organów i wymagania szkoleniowe. Najważniejsze: podmiot musi przyjąć osobę i zapewnić warunki określone w umowie oraz odzież i środki ochrony, posiłki, dostęp do urządzeń socjalnych, szkolenie BHP i powiadomienie marszałka województwa i szefa wojskowego centrum rekrutacji w terminie 3 dni; osoba nie nawiązuje stosunku pracy, ma zawieszone członkostwo związkowe, nie może pełnić funkcji kierowniczej, a do niej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy.

  • przeniesienie do rezerwy osoby odbywającej służbę zastępczą w podmiocie.docx:

    Dokument określa zasady zwalniania ze służby oraz przenoszenia do pasywnej rezerwy osób odbywających służbę zastępczą w podmiocie. Kluczowe ustalenia: dniem zwolnienia jest upływ okresu 9 miesięcy dla absolwentów szkół wyższych lub 18 miesięcy dla pozostałych, nieusprawiedliwiona nieobecność nie jest zaliczana do czasu służby i ją przedłuża, osoba hospitalizowana w ostatnim dniu służby jest zwalniana w tym dniu przy jednoczesnym powiadomieniu kierownika placówki leczniczej, a osoby, które odbyły służbę, są przenoszone do pasywnej rezerwy.

  • świadczenie pieniężne w okresie odbywania służby zastępczej w podmiocie.docx:

    Dokument określa zasady przyznawania świadczenia pieniężnego za pełnienie służby zastępczej w podmiocie. Osobie odbywającej służbę zastępczą przysługuje miesięczne świadczenie w wysokości obowiązującego w okresie pełnienia służby minimalnego wynagrodzenia za pracę, które podmiot wypłaca co miesiąc.

  • wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie.docx:

    Dokument opisuje procedurę składania i rozpatrywania wniosku o przeznaczenie osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej do odbycia służby zastępczej w podmiocie. Wniosek, zawierający imię i nazwisko, numer PESEL oraz oświadczenie o przekonaniach religijnych lub zasadach moralnych sprzecznych ze służbą wojskową, składa się na piśmie do komisji wojewódzkiej za pośrednictwem szefa wojskowego centrum rekrutacji (który przesyła go w ciągu 3 dni), wstrzymuje powołanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, a komisja wydaje orzeczenie w terminie 30 dni.

  • wniosek podmiotu o wyrażenie zgody na odbywanie u niego słuzby zastępczej.docx:

    Załącznik opisuje procedurę ubiegania się przez podmiot o wydanie zgody ministra właściwego do spraw pracy na odbywanie u niego służby zastępczej oraz związane z tym obowiązki informacyjne, prowadzenie wykazu i możliwość składania ofert przyjęcia osób podlegających kwalifikacji wojskowej. Kluczową informacją jest, że zgoda jest udzielana i cofana w drodze decyzji administracyjnej przez ministra właściwego do spraw pracy, który prowadzi wykaz podmiotów uprawnionych, a marszałek województwa zawiera z wybranymi podmiotami umowy o przyjęcie konkretnych osób na stanowiska pracy.

  • zwolnienie od pracy w czasie odbywania służby zastępczej w podmiocie.docx:

    Dokument określa zasady udzielania zwolnień od pracy osobom odbywającym służbę zastępczą w podmiocie, wskazując podstawy i zakresie tych zwolnień oraz związane z nimi obowiązki administracyjne. Najważniejszą informacją jest wykaz uprawnień (zwolnienia na badania i szczepienia, stawiennictwa na wezwania, zdarzenia rodzinne z określonymi wymiarami dni) oraz obowiązek zawiadomienia marszałka województwa w ciągu 14 dni i przedłużenia okresu służby o dni nieusprawiedliwionej nieobecności.

  • zwrot kosztów utraconych zarobków osobie wezwanej na posiedzenie komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej.rtf:

    Załącznik dotyczy zasad udzielania zwolnienia od pracy oraz rekompensaty utraconych zarobków osobom wezwanym do komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej oraz organów właściwych w sprawach obowiązku obrony. Pracodawca jest obowiązany udzielić takiej osobie zwolnienia z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na czas stawienia się przed komisją, a jeżeli nie otrzymała ona wynagrodzenia za czas nieobecności, przysługuje jej na żądanie rekompensata za utracone zarobki.

Pełne treści załączników znajdziesz w artykule.

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825 z późn. zm.) określa zasady przeznaczania do służby zastępczej, kierowania do jej odbycia oraz odbywania służby zastępczej przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie tej służby.
Służba zastępcza polega na wykonywaniu prac na rzecz:

  • ochrony środowiska,
  • ochrony przeciwpożarowej,
  • ochrony zdrowia,
  • pomocy społecznej,
  • opieki nad osobami niepełnosprawnymi albo bezdomnymi,
  • administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości.

Służbę zastępczą odbywa się w państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych, podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, o których mowa w przepisach o działalności leczniczej, oraz w organizacjach pożytku publicznego, zwanych dalej podmiotami.
Skierowanie do odbycia służby zastępczej w organizacji pożytku publicznego, którą jest jednostka organizacyjna kościoła lub związku wyznaniowego mająca osobowość prawną następuje wyłącznie za zgodą i na wniosek osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej.
Służba zastępcza w podmiocie trwa 18 miesięcy, a dla absolwentów szkół wyższych - 9 miesięcy.
Osoby, które odbyły służbę zastępczą w podmiocie, są przenoszone do rezerwy.

otwórz ustawę

Dodatkowe informacje na temat służby zastępczej:

Kontakt:

Wojewódzki Urząd Pracy
15-354 Białystok
ul. Pogodna 22
tel. (085) 749 72 36
e-mail: marzanna.wawrzonkiewicz@wup.podlaskie.eu